Meloksikam nima uchun qo‘llaniladi?
Meloksikam nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalar (NYQV) guruhiga kiradi, ular yallig‘lanishga qarshi, og‘riq qoldiruvchi va isitmani tushiruvchi ta’sir ko‘rsatadi. U ko‘p sonli yallig‘lanish kasalliklarini davolash uchun, ayniqsa tez-tez bo‘g‘im va beldagi og‘riqlar uchun qo‘llaniladi.
Ta’sir mexanizmi
Meloksikam prostoglandinlar – yallig‘lanish jarayonini boshlaydigan va og‘riq sezuvchanligi chegarasini pasaytiradigan moddalar sintezida asosiy rol o‘ynaydigan fermentni bloklaydi. Prostoglandinlar shuningdek, oshqozon va ichak shilliq qavatini yarali jarayonlardan himoya qiladi. Meloksikam faqat yallig‘lanish paytida paydo bo‘ladigan prostoglandinlar hosil bo‘lishiga tanlab ta’sir qiladi, shuning uchun ovqat hazm qilish tizimi tomonidan yon ta’sirlarni an’anaviy yoki tanlanmaydigan NYQV ga nisbatan kamroq keltirib chiqaradi.
Meloksikam shifokorlik amaliyotida XX asr oxiridan beri qo‘llaniladi. Shu bilan birga, uning samaradorligi va xavfsizlik profili zamonaviy dalillarga asoslangan tibbiyot talablari hisobga olingan holda, o‘n minglab bemorlar ishtirok etgan ko‘plab klinik tadqiqotlarda o‘rnatilganligini alohida ta’kidlash lozim. Yallig‘lanish mediatorlarining hosil bo‘lish mexanizmlarini bostiradigan barcha nosteroid yallig‘lanishga qarshi vositalardan aynan meloksikam ko‘pincha bo‘g‘im va beldagi og‘riq va yallig‘lanishda tavsiya etiladi. Paydo bo‘lgan paytdan boshlab ushbu modda dunyoning ko‘pgina mamlakatlarida qo‘llaniladi va keng klinik amaliyot ushbu guruh preparatlari uchun minimal yon ta’sir xavfi bilan og‘riq terapiyasining samaradorligini tasdiqladi.
U turli dorivor shakllarda ishlab chiqariladi: planshetlar, mushak ichiga in’ektsiya uchun eritma, rektal shamlar, tashqi qo‘llash uchun krem va gel. Ularning barchasi bir xil ko‘rsatmalarga ega – eng mos variantni shifokor bemorning kasallik xususiyatlaridan, undagi boshqa kasalliklarning mavjudligidan kelib chiqib tanlaydi. Kremlar va gellar mahalliy og‘riqsizlantirishning eng maqbul variantlaridan biri bo‘lib, chunki bunday qo‘llash og‘riq keltirmaydi va kapsula yoki planshet shaklidagi yallig‘lanishga qarshi vositalarni ichish kabi ovqat hazm qilish sistemasi tomonidan tizimli yon ta’sirlarga deyarli ega emas.
Meloksikamni olish jarayoni tabiatda mavjud bo‘lmagan moddaning ko‘p bosqichli kimyoviy sintezini anglatadi. Meloksikam isitmani tushiruvchi vosita sifatida kamdan-kam qo‘llaniladi, asosan bo‘g‘imlardagi yallig‘lanish va og‘riqni qoldirish uchun ishlatiladi.
Bo‘g‘im va beldagi og‘riqda qo‘llash
Meloksikamning asosiy qo‘llash sohasi – bu bo‘g‘im va beldagi og‘riqlar bilan birga keladigan kasalliklar: artritlarning barcha turlari, shu jumladan revmatoid va podagra, Bekxterev kasalligi, shuningdek mialgiya, nevralgiya, osteoxondroz. Yaqqol yallig‘lanishga qarshi ta’sir tufayli u og‘riqni yaxshi qoldiradi, shishni bartaraf etadi, bo‘g‘imlarning harakatchanligini tiklaydi. Bunda meloksikam, ba’zi yallig‘lanishga qarshi vositalardan farqli o‘laroq, xondroneutral hisoblanadi: u tog‘ayni yemirmaydi va uning yangilanishini ta’minlaydigan xondrotsitlarning faolligini bostirmaydi.
Meloksikam yallig‘lanishning rivojlanishini to‘xtatadi, bemorning ahvolini yaxshilaydi: og‘riq yo‘qoladi, shish pasayadi, bo‘g‘imdagi harakatlar tiklanadi, ammo bu faqat simptomatik davolashdir. Shu bilan birga, u kasallikning asosiy sababiga ta’sir qilmaydi, shuning uchun odatda terapiyaning asosiy va yagona komponenti bo‘la olmaydi. Masalan, shikastlangan tog‘ay to‘qimasini tiklamasdan osteoartritni yoki qondagi siydik kislotasi miqdorini kamaytiruvchi preparatlarsiz podagrani davolash mumkin emas.
Ko‘pincha bo‘g‘im kasalliklarini davolashda meloksikamning umumiy (planshetlar, in’ektsiyalar, shamlar) va mahalliy terapiyasi ketma-ket qo‘llaniladi. Shikastlangan sohaga surtilgan kremlar va gellar faol moddaning yallig‘lanish o‘chog‘iga yetkazilishini ta’minlaydi, shu bilan birga u deyarli tizimli qon oqimiga tushmaydi, ya’ni yon ta’sirlarni keltirib chiqarmaydi. Biroq, to‘liq terapiya uchun organizmda preparatning yuqori va doimiy kontsentratsiyalari kerak bo‘ladi, buning uchun u ichishga yoki in’ektsiyada tayinlanadi.
Qarshi ko‘rsatmalar
Shuni ta’kidlash kerakki, Teraflex Xondrokrem Forte preparatidagi kabi krem shaklida meloksikamni mahalliy qo‘llash faqat mumkin bo‘lgan allergik reaktsiyalar, taxmin qilingan surtish joyidagi teri shikastlanishi, homiladorlik va laktatsiya, shuningdek 12 yoshgacha bo‘lgan yoshda cheklanadi.
Maxsus ko‘rsatmalar
Bugungi kunda 12 yoshdan kichik bolalarda preparatni qo‘llash bo‘yicha yirik tadqiqotlar mavjud emas. Kattalarga odatda minimal dozani – sutkasiga 7,5 mg tayinlashadi; agar samarasi yetarli bo‘lmasa, uni 15 mg gacha oshirishadi. Mutaxassislarning tavsiyalariga ko‘ra, meloksikam bilan standart davolash kursi vaqt va doza bo‘yicha minimal bo‘lishi kerak, uzoq muddat qabul qilish yon ta’sirlar xavfini oshiradi.
Gellar va kremlar shaklidagi meloksikam yuqori xavfsizlik profili bilan ajralib turadi. Preparatni mahalliy qo‘llash deyarli faol moddaning qon oqimiga tizimli so‘rilishini bermaydi, shuning uchun preparatni sutkasiga 2-3 marta 2 haftagacha qo‘llash mumkin, shundan so‘ng yallig‘lanish saqlanib qolsa, shifokor bilan maslahatlashish kerak.
Yon ta’sirlar va asoratlar
Meloksikamni keng klinik amaliyotda, shu jumladan uzoq muddatli terapiya doirasida qo‘llash ijobiy natijalar berdi. Shuni ta’kidlash juda muhimki, kardiovaskulyar xavflarga ega bo‘lgan bemorlarda (shu jumladan keksalik yoshi tufayli) meloksikam nisbatan past yon ta’sirlar xavfi bilan o‘zining og‘riq qoldiruvchi va yallig‘lanishga qarshi samaradorligini tasdiqladi.
Meloksikamni peroral shaklda (planshetlar yoki kapsulalar) qabul qilish oshqozon-ichak trakti, yurak-qon tomir tizimi va boshqa funktsiyalar tomonidan bir qator yon ta’sirlarga ega. Shu bilan birga, meloksikamni krem, gel yoki malham shaklida tashqi qo‘llash dozani oshirib yuborishni deyarli imkonsiz qiladi, chunki moddaning organizmga tizimli kirishi ahamiyatsizdir.
Xondroitin sulfat bilan kombinatsiyasi
Meloksikamning boshqa dorivor vositalar bilan muvaffaqiyatli kombinatsiyalari ham mavjud: xondroitin bilan kombinatsiya.
Teraflex® Xondrokrem Forte tashqi qo‘llanilgani sababli, qonga juda oz miqdorda meloksikam tushadi, shuning uchun yon reaktsiyalarning rivojlanish xavfi juda past. U xavfsiz bo‘lganligi sababli, u peroral shakllarga nisbatan uzoqroq kurslar bilan – 2 haftagacha, zarur bo‘lsa uzoqroq (davolovchi shifokor belgilaydi) tayinlanadi.
Xulosa
Meloksikam bo‘g‘im kasalliklarini davolash uchun eng maqbuldir, chunki u tog‘ayga zararli ta’sir ko‘rsatmaydi va yallig‘lanish jarayonini samarali bostiradi. Uning afzalliklariga yon reaktsiyalarning nisbatan past chastotasi ham kiradi, ayniqsa krem shaklida tashqi qo‘llanilganda. Aynan shu sababli meloksikam monopreparat sifatida ishlatiladi va bo‘g‘imlar hamda beldagi og‘riq va yallig‘lanishni kamaytirish uchun kombinatsiyalangan vositalar tarkibiga kiritiladi.
1. GRShB bazasi ma’lumotlariga ko‘ra 27.07.2018 yildan tarkibi bo‘yicha analoglarga ega emas.
2. “DSM Group” AJ auditi ma’lumotlariga ko‘ra (yanvar - iyul 2019), Teraflex® preparati glyukozamin va xondroitin asosiy faol moddalar bo‘lgan savdo nomlari orasida kurs davomida qabul qilishda glyukozamin va xondroitinni jamlab eng katta dozada saqlaydi. 187 /bx.
3. Plaper, P.G., Scheinberg, M., Ecclissato, C., Oliveira, M. & Amazonas, R. Double-blind, randomized, double-dummy clinical trial comparing the efficacy of ketorolac trometamol and naproxen foe acute low back pain. DDDT 1987 (2016) doi:10.2147/DDDT.S97756.
4. Krebs EE Effect of Opioid vs Nonopioid Medications on Pain-Related Function in Patients With Chronic Back Pain or Hip or Knee Osteoarthritis Pain: The SPACE Randomized Clinical Trial. JAMA. 2018 Marr 6;319(9):872-882.