Oyoqlardagi og‘riq paydo bo‘lganda nima qilish kerak?
Oyoqlardagi og‘riq – bu juda keng tarqalgan simptom bo‘lib, uni qon tomirlari, asab, mushak-bo‘g‘im tizimlari va suyaklardagi ko‘plab patologik jarayonlar keltirib chiqarishi mumkin1.
Oyoqlardagi og‘riq sabablari
Infeksion-yallig‘lanish sabablari
Yallig‘lanish yoki infeksiya rivojlanganda oyoqlarda pulsatsiyalanuvchi og‘riq paydo bo‘ladi, yallig‘lanish o‘chog‘i atrofidagi teri qizaradi va shishadi. Toshma paydo bo‘lishi, harorat ko‘tarilishi mumkin. Yallig‘lanish o‘chog‘i bo‘lgan oyoq qismi kattalashadi, bu harakatni cheklaydi2.
Bunday belgilar kichik chanoq a’zolarida yallig‘lanish jarayonidan (sonning ichki yuzasi og‘riydi), podagra, revmatoid va reaktiv artrit, son va boldir terisining yiringli yallig‘lanishidan va boshqa muammolardan dalolat berishi mumkin2.
Degenerativ-distrofik bo‘g‘im kasalliklari
Bu osteoartrit yoki artroz deb ataladigan kasalliklar guruhidir. Qoidaga ko‘ra, bo‘g‘imdagi og‘riq harakat paytida paydo bo‘ladi va kuchayadi, ertalab qotish (skovannost) kuzatiladi, asta-sekin bo‘g‘imda harakatchanlik cheklanishi mumkin. Bu o‘zgarishlar tog‘ayning yemirilishi va bo‘g‘imda suyak o‘zgarishlari paydo bo‘lishi tufayli sodir bo‘ladi2.
Nevralgiyalar va markaziy kelib chiqishdagi og‘riqlar
Agar tashqi shikastlanish bo‘lmaganda oyoqlarda o‘tkir, sanchuvchi, achishuvchi og‘riqlar bezovta qilsa – bu asab tizimi kasalliklarining, masalan, nevralgiyaning belgisidir3.
Bel-dumg‘aza qismidagi orqa miya ildizlarining siqilishida (radikulit) oyoqlardagi og‘riq zaiflik, hatto parez bilan birga kelishi mumkin4. O‘tirish va yotish holatida tana yuqoriga ko‘tarilganda hissiyotlar kuchayadi.
Qon tomir og‘riqlari
Qon tomir kelib chiqishdagi oyoqlardagi og‘riqlar ko‘pincha obliteratsiyalanuvchi endarteriit, pastki oyoq venalarining varikoz kasalligi, tromboflebit bilan bog‘liq.
Endarteriitda og‘riq yuklama paytida paydo bo‘ladi, dam olgandan keyin yoki oyoqlarni pastga tushirgandan so‘ng o‘tib ketadi. Taxminan xuddi shunday simptomlar pastki oyoq qon tomirlarining ateroskleroziga hamroh bo‘ladi, bunda qon tomirlari teshigi torayadi va to‘qimalar kislorod yetishmasligidan aziyat chekadi.
Tromboflebit va varikoz kasalligi ko‘pincha bir-biriga hamroh bo‘ladi. Qon tomir devorining zaifligi tufayli venalar kengayadi, deformatsiyalanadi, ularda qon harakati buziladi. Og‘riq, "g‘uvillash" hissi, oyoqlarda og‘irlik paydo bo‘ladi. Kechga yaqin oyoqlar shishadi, ammo ularni yuqoriga ko‘targanda yengillashadi.
Tromboflebit – bu o‘tkir xavfli holat bo‘lib, bunda oyoqdagi og‘riq birdaniga paydo bo‘ladi va yorqin, achishuvchi, pulsatsiyalanuvchi xarakterga ega bo‘ladi. Vena ichida tromb paydo bo‘lgan joyda zich hosila paypaslanadi. Harorat ko‘tarilishi, oyoq qismi qizarishi mumkin. Bunday holatda darhol qon tomir jarrohiga murojaat qilish kerak.
Mushak og‘riqlari
Mushaklardagi og‘riqlar intensiv mashq qiladiganlarga tanish. Ular sovqotishdan keyin paydo bo‘lishi mumkin, tortuvchi, sanchuvchi bo‘lishi, harakat paytida kuchayishi mumkin. Agar bunday og‘riqlar haddan tashqari yuklama bilan bog‘liq bo‘lsa va qarshi ko‘rsatmalar, masalan, qon tomir kasalliklari bo‘lmasa, bunday og‘riqlarda isituvchi muolajalarni qo‘llash mumkin. Va, albatta, birinchi vaqtda tinchlik zarur.
Moddalar almashinuvi buzilishi natijasida kelib chiqqan og‘riqlar
Og‘riqlar osteoporozda (suyaklardan kaltsiy yuvilishi) – boldirlarda tirishishlar va tortuvchi his bilan paydo bo‘lishi mumkin.
Qandli diabetda oyoqlardagi og‘riqlar ko‘pincha shishlar, terining quruqligi, uyushish bilan birga keladi2.
Posttravmatik oyoq og‘riqlari
Ob-havo o‘zgarganda, eski sinish joylarida paydo bo‘ladigan sanchiqli og‘riqlar.
Shuningdek, oyoqlardagi og‘riqni tovon shporasi, yassi oyoqlik va boshqa holatlar keltirib chiqarishi mumkin.
Oyoqlardagi og‘riq paydo bo‘lganda nima qilish kerak?
Oyoqlardagi og‘riqning sabablari juda ko‘p bo‘lganligi sababli, boshlash uchun terapevtga murojaat qilish kerak. U simptomlarda yo‘l topishga yordam beradi, diagnostika o‘tkazadi va kerakli mutaxassisga yo‘naltiradi.
Agar shifokor og‘riqning bo‘g‘imlar yoki umurtqa pog‘onasining osteoartriti bilan bog‘liqligini aniqlasa, u bo‘g‘imlar va umurtqa pog‘onasi salomatligi sohasidagi ekspert bo‘lgan Teraflex® brendi qatoridagi vositalarni tavsiya qilishi mumkin.
1. GRShB bazasi ma’lumotlariga ko‘ra 27.07.2018 yildan tarkibi bo‘yicha analoglarga ega emas.
2. “DSM Group” AJ auditi ma’lumotlariga ko‘ra (yanvar - iyul 2019), Teraflex® preparati glyukozamin va xondroitin asosiy faol moddalar bo‘lgan savdo nomlari orasida kurs davomida qabul qilishda glyukozamin va xondroitinni jamlab eng katta dozada saqlaydi. 187 /bx.
3. Plaper, P.G., Scheinberg, M., Ecclissato, C., Oliveira, M. & Amazonas, R. Double-blind, randomized, double-dummy clinical trial comparing the efficacy of ketorolac trometamol and naproxen foe acute low back pain. DDDT 1987 (2016) doi:10.2147/DDDT.S97756.
4. Krebs EE Effect of Opioid vs Nonopioid Medications on Pain-Related Function in Patients With Chronic Back Pain or Hip or Knee Osteoarthritis Pain: The SPACE Randomized Clinical Trial. JAMA. 2018 Marr 6;319(9):872-882.